شفق قطبی(سپیده قطبی)چگونه به وجود می آید؟

سپیده قطبی چگونه به وجود می آید؟
طبیعت و علت شفق قطبی زمان درازی به کلی پوشیده مانده بود و قرن ها بود که در مورد این پدیده خیال پردازی می شد.اسکیموهای ساکن در مناطق مختلف افسانه های جالبی در مورد سپیده قطبی داشتند.
گروهی معتقد بودند روح انسان های خوب پس از مرگ به منطقه ای از آسمان می رود که شفق قطبی در آن وجود دارد؛ جایی که پر از نور و شادی است، از سرما و کولاک خبری نیست و شکار حیوانات در آن منطقه بسیار آسان است!
گروهی دیگر اعتقاد داشتند شفق نتیجه توپ بازی ارواح انسان ها در آسمان با جمجمه شیر ماهی است و جریان های نور نشان دهنده کشمکش ارواح است!

سرخپوستان کانادای شرقی و جنوب آلاسکا هم شفق قطبی را ارواح رقصان انسان ها در آسمان می دانستند.در این میان گروهی از سرخپوستان شفق را نشانه جنگ و طاعون می دانستند و عده ای در میان اسکیمو ها برای دفاع از خود در برابر شفق باخود چاقو حمل می کردند.

اما گذشته از همه این افسانه ها، تحقیقات علمی در مورد سپیده قطبی از قرن 18 میلادی آغاز شد و در طول این سال ها نظریه ها در مورد این پدیده طبیعی به تدریج کامل شد. نظریه هایی که از انتشار تعداد رصد های شفق قطبی، تهیه نقشه فراوانی شفق در مناطق مختلف کره زمین، ثبت زمان وقوع این پدیده، اندازه گیری فاصله وقوع شفق از سطح زمین و ... آغاز شد و به بیان تئوری هایی در مورد چرایی این پدیده انجامید.

کریستین بیرکلند نروژی از نخستین افرادی بود که با یک آزمایش علمی پدیده شفق قطبی را شبیه سازی کرد. بیرکلند یک توپ مغناطیسی را که نماد زمین است در یک جعبه شیشه ای خلا آویزان کرد و پرتوهای الکترونی را به آن تاباند . او از این آزمایش نتیجه گرفت که یک دسته پرتو الکترونی که در مسیر راست به طرف زمین می آیند به دو قطب مغناطیسی آن متمایل می شوند و دو حلقه نورانی در قطب ها به وجود می آورند.

آزمایش بیرکلند این تئوری را پدید آورد که شفق قطبی هم می تواند از راهی مشابه این به وجود آید: « الکترون ها از لکه های خورشیدی سطح خورشید خارج می شوند و به سمت زمین می آیند و توسط میدان مغناطیسی زمین به طرف نواحی قطبی هدایت می شوند و شفق مرئی را ایجاد می کنند.»
این تئوری به مرور توسط محققان دیگر تکمیل شد. آلفون فیزیکدان سوئدی محققی بود که نظریه ارتباط میان طوفان های خورشیدی و شفق قطبی را مطرح کرد.

همیشه پای یک خورشید در میان است
امروزه فرضیه مورد تایید محققان در مورد پدیده شفق قطبی به چند عامل وابسته است: خورشید و میدان مغناطیسی آن، بادهای خورشیدی و جریان پلاسما، میدان مغناطیسی زمین و جو زمین.

مطالعات و مشاهدات نشان می دهند که شدت میدان مغناطیسی خورشید در لکه های خورشیدی (نقاط تاریک بر سطح خورشید که دمایشان از دمای سایر نقاط سطح خورشید کمتر است و کمتر تابش می کنند) تقریبا هزار برابر شدت میدان مغناطیسی در سایر نقاط است . بنابراین می توان نتیجه گرفت که اختلالات میدان مغناطیسی خورشید عامل شکل گیری لکه ها است.